Für Elise als merk beschermd

Sinds 2003 kan muziek in heel Europa als merk worden gedeponeerd. Dat is het gevolg van het opzienbarende Shield Mark Für Elise-arrest dat het Europese Hof van Justitie in Luxemburg op 27 november 2003 heeft gewezen. De uitspraak heeft de weg vrij gemaakt voor bescherming van klankmerken in Europa. Consequentie van de uitspraak was ook dat merkenbureau Shield Mark (thans Zacco) geldige merkrechten kreeg op de eerste negen tonen van Beethovens Für Elise.

Volgens het Hof is de registratie van een notenbalk de aangewezen manier om een klank als merk te registreren. Lange tijd was het onzeker of een notenbalk wel een voldoende duidelijke grafische weergave van een klank is. In het Shield Mark Für Elise arrest bepaalde het Hof dat een notenbalk voldoet aan de eisen die de wet aan een merkregistratie stelt.

De uitspraak van het Europese Hof was het eindresultaat van een proefprocedure die werd aangespannen door merkenbureau Shield Mark (thans Shieldmark.Zacco). In het verleden kreeg Shield Mark veelvuldig vragen van cliënten over de mogelijkheid van bescherming van jingles en andere geluiden. In 1999 besloot Shield Mark een proefproces aan te spannen bij het Gerechtshof in Den Haag, om uit te vinden of geluiden als merk beschermd konden worden.

Nadat het Hof Den Haag de registratie van klankmerken op 27 mei 1999 had afgewezen, ging Shield Mark in cassatie bij de Hoge Raad. Op 13 juli 2001 stelde de Hoge Raad vragen van uitleg aan het Europese Hof van Justitie. Daarmee werd de zaak naar Europees niveau getild. De uitkomst van het proefproces in 2003 is nu geldend recht in alle landen van de Europese Unie.

De Shield Mark Für Elise zaak had overigens niet alleen betrekking op muzikale geluiden. De proefprocedure was ook opgezet om te onderzoeken of geluiden die niet via een notenbalk zijn weer te geven toch als merk beschermd kunnen worden. Om die reden was ook ‘het gekraai van een haan’ inzet van de procedure.

Volgens het Hof kan met een beschrijving in woorden van een bepaalde klank geen merkrecht worden verkregen. Een beschrijving in woorden is volgens het Hof eenvoudigweg niet duidelijk en specifiek genoeg. Zo kan ‘Het gekraai van een haan’ natuurlijk op heel veel verschillende manieren klinken.

De conclusie van het Shield Mark Für Elise arrest is dat muzikale geluiden sinds 2003 in Europa als merk beschermd kunnen worden. Dat geeft bedrijven die zich met muziek onderscheiden, zoals bijvoorbeeld Intel, eindelijk de bescherming die ze verdienen. Aan de andere kant weten we nu ook dat geluiden die niet met behulp van een notenbalk weergegeven kunnen worden buiten het bereik van het merkenrecht moeten blijven.